رفتیم فینال

آیه‌ای که زندگی شد

وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّن بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنتُمْ شَاكِرُونَ ﴿٨٠﴾

﴿انبیاء/۸۰﴾

قصه مصور

روایت

دههٔ شصت، ایران دستش خالی بود. صدام ۵۳۳ موشک بالستیک به شهر‌های ایران زد — موشک‌هایی که اروپای یها بردشان را تا تهران رسانده بودند — و ۲۳۱۲ غیرنظامی کشته شدند؛ و ما، به قول خود آقا، «موشک نداشتیم، وسیلهٔ دفاع نداشتیم، مجبور بودیم دستمان را روی هم بگذاریم، تماشا کنیم.»

آن طرف، جوانی بیستوسهساله به نام حسن طهرانیمقدم فرماندهٔ توپخانهٔ سپاه شده بود — توپخانه‌ای که توپش ۱۶۵ قبضهٔ غنیمتی فتحالمبین بود و بردش به سی کیلوم‌تر هم نمی‌رسید. او فهمیده بود توپ جواب صدام را نمی‌دهد — و دشمن‌های بزرگ‌تر که بمانند.

پاییز ۶۳، تیم سیزدهنفرهٔ «حدید» به سرپرستی طهرانیمقدم مخفیانه برای آموزش موشکی به دمشق رفت؛ می‌انگین سنی: ۲۵ سال. سی فروند اسکاد از لیبی رسید، اما لیبیای یها سال ۶۵ دست کشیدند و در باقیمانده خرابکاری کردند. طهرانیمقدم اصرار کرد دو فروند را برای شکافتن و مهندسی معکوس کنار بگذارند — وسط جنگ، از موجودی هشت فروندی! متخصصان می‌ترسیدند و بعضی مسئولان طعنه می‌زدند که «این‌ها لوله ساختهاند و مدعیاند موشک می‌سازند.» تا اینکه رئیس‌جمهور وقت — آقا — به بازدید آمد و به‌جای احتیاط، جسارت پمپاژ کرد: «چرا باز نمی‌کنید؟ چرا دمونتاژ نمی‌کنید؟ » و حتی به شوخی گفت اگر زود‌تر باز نکنید، می‌آیند این‌ها را هم شلیک می‌کنند و دستتان خالی می‌شود. در بازدید از پروژهٔ موشک ضدتانک هم گفت: «اینجا چشمه‌ای جوشیده که بعد‌ها تبدیل به جویبار‌ها خواهد شد» — و سال ۷۳ که دوباره آمد، گفت: «این دیگر جوی نیست؛ تبدیل به نهر شده است».

سال ۷۰ شوروی فروپاشید و اسکاد دان‌های دو میلیون و نیم دلار ی، دان‌های ده هزار دلار شد — دویستوپنجاه برابر ارزان‌تر. به روایت حاجیزاده، در کل نیرو‌های مسلح «هیچ‌کس نهتن‌ها مخالفت نکرد، بلکه همه می‌گفتند عالی است، سریع بروید بخرید... در جمهوری اسلامی یک نفر مخالفت کرد، آن هم حضرت آقا بود». فرماندهان بار‌ها گردشکار فرستادند و حتی رفتند «قانعش» کنند؛ هر بار مخالفت شد، تا جایی که عصبانی شد و آخرش گفت: «این موضوع را ادامه ندهید. بروید خودتان بسازید». سال‌ها بعد حاجیزاده فهمید چرا: «وقتی می‌خریدید، مسیر می‌شد مسیر خرید» — مسیری که یک روز بسته می‌شد؛ و «در بعضی جا‌ها تصمیمات ایشان مسیر تاریخ نظامی ما را تغییر می‌داد».

سال ۸۴، آزمایش سجیل موفق شد؛ کلاهک با سرعت چهارده برابر صوت به هدف نشست. و طهرانیمقدم به‌جای گزارش رسمی، نامه‌ای دستنویس به فرماندهاش نوشت: «آقا و مولای ما، می‌خواهم دستان الهی و پرقدرت شما را پر کنم... خلاصه آقا رفتیم سر فینال طرح و نقطهٔ اوج بازدارندگی و اقتدار این نظام الهی»... با امضای «سرباز کوچک شما، سرتیپ پاسدار حسن مقدم.» و آقا در بازدید ی، دست بر شانهٔ او گذاشت و گفت: «تاکنون هر قولی را که حاج حسن آقا به ما داد، وفا کرد»

صدقوا ما عاهدوا — و برادر شهید همانجا یاد آیهٔ احزاب افتاد: رجال آذر ۸۸، در اولین جلسهٔ رسمی حاجیزاده — فرماندهٔ تازهٔ هوافضا — آقا وسط برنامه‌هایش یک کلمه گذاشت: «اولویت من دقت است». دقت به سی متر رسید؛ گفت حالا به کمتر از ده تا پانزده متر برسانید. گفت تمرکز فقط بر موشک باشد؛ بر پهپاد بهشدت تأکید کرد؛ و در برابر فشار غرب گفت:

«دربارهٔ مسائل ناموسی انقلاب مذاکره نمی‌کنیم... مذاکره در این مسئله معنیاش معامله است» و «دشمن باید سیلی بخورد». و به روایت حاجیزاده، هیچ جلسه‌ای نبود که مطالبهٔ تازه نداشته باشد؛ آن‌قدر که پیش از نزدیک شدنشان، از هفتمتری می‌پرسید: چه شد؟

ظهر ۲۱ آبان ۹۰، انفجار پایگاه ال غدیر، طهرانیمقدم و نزدیک چهل همکارش را برد؛ آقا او را «سردار عالیقدر، دانشمند برجسته و پارسای بیا دعا» خواند و خبر داد «تربیتشدگان آن مجموعه از کفایت لازم برخوردارند.» برنامه نهتن‌ها نایستاد، شتاب گرفت. خرداد ۱۴۰۴ حاجیزاده هم شهید شد؛ آقا همان روز حکم سردار موسوی را زد. و در جنگ رمضان — که آقا خودش هم در آن شهید شد — موشک‌ها همچنان بارید: بر تلآویو و بر العدید؛ چنانکه فایننشال تایمز نوشت ایران کارزارش را در شرایطی پیش می‌برد که «به طور معمول توان هر ارتش مدرنی را از کار می‌اندازد.» چشمه‌ای که آقا دیده بود، جویبار شد و نهر شد و رودخانه شد — و حالا اقیانوس است. و طهرانیمقدم همان اول گفته بود: «فقط انسان‌های ضعیف به اندازهٔ امکاناتشان کار می‌کنند».

صحنه‌ها

قصه کوتاه

جنگ بود و ایران موشک نداشت. عراقی می‌زد و ما دستمان را روی هم می‌گذاشتیم و تماشا می‌کردیم. تهران می‌سوخت و کاری نمی‌توانستیم بکنیم. یک فرمانده جوان بیست‌وسه‌ساله، تهرانی‌مقدم، فهمیده بود توپ جواب نمی‌دهد. باید فکر دیگری می‌کرد. سی فروند موشک اسکاد از لیبی رسید. متخصصان جرأت نمی‌کردند بازشان کنند. آقا آمد بازدید. گفت: چرا باز نمی‌کنید؟ اگر باز نکنید می‌آیند این‌ها را هم شلیک می‌کنند! جسارت را پمپاژ کرد. ترس را شکست. شوروی فروپاشید. موشک اسکاد ارزان شد. همه گفتند بخرید. آقا تنها مخالف بود. گفت: نخرید. بروید خودتان بسازید. همه شوکه شدند. بارها آمدند توجیهش کنند. هر بار مخالفت کرد. حتی عصبانی شد. گفت: این موضوع را ادامه ندهید. همان سال ۷۰، پروژه موشک بومی در مراحل نهایی بود. آقا چیزی می‌دید که دیگر هیچ‌کس نمی‌دید؛ فردای صنعت موشکی را. سال ۸۴، تهرانی‌مقدم نامه نوشت: «آقا، رفتیم سر فینال.» آقا دست بر شانه‌اش گذاشت و گفت: هر قولی حاج حسن آقا داد، وفا کرد. آبان ۹۰، تهرانی‌مقدم شهید شد. برنامه نایستاد. سیزده سال بعد حاجی‌زاده هم شهید شد. برنامه نایستاد. خود آقا شهید شد. باز هم برنامه نایستاد. الان، جنگ رمضان. بیش از سی‌وپنج روز. موشک‌ها می‌بارد؛ از بالستیک عروس‌سفید تا مانورکننده‌هایی که پدافند را دور می‌زنند. فایننشال تایمز نوشت: توان موشکی ایران می‌تواند هر ارتش مدرنی را از کار بیندازد. آن چشمه‌ای که آقا دیده بود؛ شد جویبار، شد نهر، شد رودخانه. حالا شده اقیانوس.

منابع

منابع مورد استفاده در تهیه این قصه:

نامه دستنویس شهید حسن طهرانیمقدم به فرماندهی کل قوا — ۱۳۸۴ روایت‌های سردار امیر علی حاجیزاده، از جمله در جلسه «مبنا»، مشهد — مرداد ۱۴۰۰، و آخرین مصاحبه پیش از شهادت روایت سردار محمد طهرانیمقدم، برادر شهید روایت محسن رفیقدوست روایت همسر شهید طهرانیمقدم و روایت همسر رهبر انقلاب پیام رهبر انقلاب در پی حادثه ۲۱ آبان ۱۳۹۰ و بیانات ایشان درباره شهید طهرانیمقدم بیانات رهبر انقلاب درباره جنگ شهر‌ها و بی دفاعی ایران در دهه شصت تقدیرنامه رهبر انقلاب به شهید طهرانیمقدم حکم انتصاب سردار سید مجید موسوی به فرماندهی نیروی هوافضای سپاه — ۲۴ خرداد ۱۴۰۴ پیام اول آیتالله سید مجتبی خامنه‌ای — ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ گزارش فایننشال تایمز و بازتاب‌های رسانه‌ای جنگ رمضان ۱۴۰۴ تحقیقات پروژه قصه آقا